پژوهشگران: دو اکسپلویت اجرای کد، دفاع تازه تلگرام در اندروید را دور میزنند
اخبار داغ فناوری اطلاعات و امنیت شبکهشرکت امنیتی NebuSec اعلام کرده یک ویجت مخرب میتواند فیلتر امنیتی را که تلگرام هفته گذشته به اپلیکیشن اندرویدیاش اضافه کرد دور بزند و بیرون از آن فیلتر کد اجرا کند.
ماجرا از کجا شروع شد؟
ویجتها بلوکهای تعاملی کوچکی هستند که رباتها داخل پیامهای چت میفرستند. جاوااسکریپتِ آنها روی گوشی خود کاربر اجرا میشود.
هفته گذشته رباتها اجازه پیدا کردند ویجت بفرستند. دو روز بعد، حسابی به نام V12 در ایکس ویدیویی منتشر کرد و ادعا کرد حالا میشود با هر پیام تلگرام، کد از راه دور اجرا کرد.
واکنش تلگرام دو تغییر در اندروید بود:
- QuickJS را، که موتور اجرای جاوااسکریپت ویجتهاست، به یک پردازه (Process) جداگانه منتقل کرد.
- یک فیلتر seccomp اضافه کرد. این فیلتر میتواند فراخوانیهای سیستمی (System Call) آن پردازه را مسدود یا ثبت کند.
هر دو تغییر در سورسکد منتشرشده Telegram for Android نسخه 13.2.2 (7303) دیده میشود. تلگرام قبلاً هم گفته بود مشکل نمایش اول V12 رفع شده و اصلاحیه به همه کاربران رسیده است.
ادعای NebuSec
NebuSec در تحلیل فنیای که این هفته منتشر کرد، میگوید به دو روش مجزا توانسته بیرون از آن فیلتر کد اجرا کند:
- با یک باگ ویجت که فیلتر پوششش نمیدهد.
- با زنجیر کردن یک باگ ویجت که فیلتر پوشش میدهد با یک باگ در هسته.
در ویدیوی پژوهشگران، ویجتِ یک ربات روی اندروید با نسخه 13.2.2 (7303) فیلتر را دور میزند و ماشینحساب گوشی را باز میکند.
پژوهشگران نمایش را روی یک سرور آزمایشی تلگرام انجام دادهاند؛ چون در سرویس اصلی فعلاً فقط رباتهای تأییدشده اجازه ارسال ویجت دارند.
چه چیزی معلوم نیست؟
گزارش NebuSec و پست نمایش آن در ایکس چند چیز را مشخص نکردهاند:
- کد اجراشده تا کجا دسترسی دارد؛ مثلاً به پیامهای برنامه یا بقیه گوشی میرسد یا نه.
- کاربر لازم بود اول ربات را راهاندازی کند یا روی ویجت بزند، یا نه.
- هیچ شناسه CVE ذکر نشده و معلوم نیست باگها به توسعهدهندگان تلگرام گزارش شدهاند یا نه.
پژوهشگران فعلاً جزئیات را نگه داشتهاند.
چرا فیلتر کافی نبود؟ توضیح پژوهشگران
مستندات ویجت میگویند ویجتها در یک سندباکس اجرا میشوند و مثلاً دسترسی شبکه ندارند. به گفته NebuSec، این قوانین داخل کد خود موتور هستند. اگر یک باگ مثل use-after-free (استفاده از حافظه آزادشده) یا out-of-bounds write (نوشتن خارج از محدوده) در QuickJS پیدا شود، اسکریپت میتواند حافظه پردازه را بخواند و بنویسد، و آن قوانین دیگر چیزی را محافظت نمیکنند.
سه نکته درباره خود فیلتر هم مطرح شده:
- فیلتر چند ده فراخوانی سیستمی مثل
ptrace،bpfوmountرا نام میبرد و بقیه را بدون محدودیت عبور میدهد. طبق سورسکد،ioctlهم فیلتر نشده است. این فیلتر روی محدودیتهای خود اندروید برای پردازه موتور سوار شده است. - یک پردازه همه ویجتها را اجرا میکند. پس ویجتِ هکشده از یک ربات، حافظهاش را با ویجتهای رباتهای دیگر شریک است.
- در سورس منتشرشده، فیلتر روی حالت ممیزی (Audit) تنظیم شده. در این حالت فقط تلاش برای شروع برنامه یا پردازه جدید مسدود میشود و بقیه فراخوانیهای فهرستشده فقط ثبت میشوند و اجرا میشوند.
کامنتی بالای این تنظیم میگوید این وضعیت تا چه وقت میماند: ممیزی ادامه دارد تا لاگ دستگاهها نشان بدهند موتور هرگز این فراخوانیها را انجام نمیدهد. سورس منتشرشده نشان نمیدهد نسخهای که کاربران نصب میکنند هم همین تنظیم را دارد یا نه.
واکنش تلگرام و وضعیت فعلی
پاول دورف، مدیرعامل تلگرام، اواخر هفته گذشته در کانالش نوشت: «هیچکس فقط با دریافت یک پیام هک نمیشود.» این پست به گزارشهایی از اجرای کد از طریق ویجت در اپهای اندروید و ویندوز پاسخ میداد و پیش از نمایش NebuSec منتشر شد. او اضافه کرد کاربر ابتدا باید یک سرویس شخص ثالث را راهاندازی کند و حتی آن هم در سمت سرور کاملاً وصله شده است.
در یک بحث در گیتهاب، یکی از مشارکتکنندگان پروژه telegram-bot-api هم نوشت فعلاً رباتهای عمومی حتی در چت خصوصی اجازه استفاده از ویجت ندارند. از آن زمان، پیام تازهای در آن بحث نگفته کدام رباتها مجازند یا محدودیت برداشته شده.
گزارش NebuSec نسخه اصلاحشدهای معرفی نکرده و سورس منتشرشده اندروید هم این هفته از 13.2.2 (7303) جدیدتر نیست.
هشدار کسپرسکی: بدافزار WebRAT
جدا از این دو نمایش، کسپرسکی اواخر هفته گذشته اعلام کرد بهرهبرداری مشکوکی از یک نقص ویجت تلگرام شناسایی کرده، هنگامی که کاربران از برخی کانالهای تلگرام بازدید میکردند.
در آن فعالیت، یک اسکریپت PowerShell بدون اطلاع کاربر اجرا و WebRAT (با نام دیگر Salat Stealer) را دانلود و راهاندازی میکرد. این بدافزار به مهاجم اجازه میدهد سیستم آلوده را کنترل کند و از کیف پولهای ارز دیجیتال و حسابهای تلگرام اطلاعات بدزدد.
هشدار کسپرسکی نقص یا نسخه تلگرام را مشخص نمیکند، تعداد قربانیان را نمیگوید و فعالیت را به هیچکدام از این دو نمایش پیوند نمیدهد. توصیه کسپرسکی این است که تا انتشار اصلاحیه، ویجتها اجرا نشوند.
چرا مهم است؟
- دفاع تازه همین حالا زیر سؤال رفته. طبق ادعای NebuSec، فیلتری که چند روز پیش اضافه شد در همین نسخه دور زده میشود.
- ادعا هنوز مستقل تأیید نشده. جزئیات فنی نگه داشته شده و CVE یا نسخه اصلاحشدهای وجود ندارد.
- تصویر کلی هنوز روشن نیست. معلوم نیست حمله چه سطحی از دسترسی میدهد و آیا نیاز به تعامل کاربر دارد.
- سه گزارش جدا در کنار هم. نمایش V12، ادعای NebuSec و هشدار کسپرسکی هنوز به هم ربط داده نشدهاند و نباید یکی فرض شوند.
چه باید کرد؟
این بخش توصیه عمومی است؛ فقط مورد آخر نقل از کسپرسکی است:
- تلگرام را بهروز نگه دارید و اگر نسخه اصلاحشدهای آمد، سریع نصب کنید.
- با ویجتهای رباتِ ناشناس تعامل نکنید و رباتهای ناشناس را راهاندازی نکنید.
- از کانالها و رباتهای مشکوک پرهیز کنید، بهخصوص روی دسکتاپ که ماجرای PowerShell از آنجا گزارش شده.
- اگر روی ویندوز اجرای ناخواسته PowerShell یا فایل ناشناسی دیدید، سیستم را بررسی کنید و رمزها و کیف پولهای ارز دیجیتال را عوض کنید.
- طبق توصیه کسپرسکی، تا انتشار اصلاحیه ویجتها را اجرا نکنید.
جمعبندی
NebuSec میگوید فیلتر seccomp که تلگرام برای ویجتهای اندروید اضافه کرد، با دو روش قابل دور زدن است و در نمایش، ماشینحساب گوشی را باز کرده. فعلاً این فقط ادعای یک شرکت است: بدون CVE، بدون جزئیات کامل و بدون نسخه اصلاحشده. همزمان کسپرسکی از یک کمپین WebRAT خبر داده که به نقص ویجتها نسبت میدهد، ولی نه نقص را مشخص کرده و نه آن را به این نمایشها گره زده. تا روشن شدن ماجرا، با ویجتهای رباتهای ناشناس احتیاط کنید.
برچسب ها: امنیت_اطلاعات, امنیت_سایبری, Cyberattack, cybersecurity, Telegram, حمله سایبری, news